Bladmuziek Terug naar Genre Menu

Wals Op. 34 No 3

( Fryderyc Chopin )

Chopin staat bekend als een geniaal en innovatief componist voor de piano die het instrument op een zeer hoog plan beheerste (het verhaal vertelt dat hij het hele Wohltemperiertes Klavier -24 preludes en fuga's in alle toonaarden- van Bach uit het hoofd kon spelen, en dat zegt wel wat!). Daarom zul je zijn werken niet zo snel als gitaararrangementen aantreffen, de complexiteit van zijn texturen is vaak te groot. Alhoewel, als je eens op Internet kijkt, vind je toch wel het een en ander. De aantrekkingskracht van zijn muziek is blijkbaar groot.

Mijn huidige gitaarleraar Robert Horna onderkende dit en maakte daarom een fraai arrangement van Wals nummer 3 uit Op. 34, waarin hij de sfeer van Chopin's muziek uitstekend wist te vangen. Hij heeft daar dan ook veel ervaring mee, luister maar eens naar zijn programma Mazurtango, dan hij samen met de Russische Bajanspeler Piotr Rangno op de planken brengt (een Bajan is een instrument dat het midden houdt tussen een accordeon en een bandoneon). Een deel van dit programma bestaat uit arrangementen van Mazurka's van Chopin. De combinatie accordeon-gitaar past werkelijk perfect op de verstilde melancholie van Chopin. Die perfect match geldt trouwens ook voor de Argentijnse Tango van Piazzolla, het andere gedeelte van hun programma.

Mijn eerste kennismaking met Chopin was toen ik een jaar of achttien was. Mede door de muziek van Ekseption en mijn prille gitaarhobby was ik belangstelling gaan opvatten voor de klassieke muziek. Dus moesten er wat klassieke platen op de plank komen. Geen sinecure, want de meeste klassieken waren zeker een tientje duurder dan de recente populaire LPs, die op zich al fl 21,- moesten kosten. Toendertijd zat er nog een zekere mate van elitaire prijsstelling op klassieke muziek. Kom daar nu nog eens om met de Kruidvat aanbiedingen!

Bij de boekhandel De Slechte -in Nederland een begrip voor tweedehands boeken en Ramsj-verkopen- verkochten ze voor een appel en een ei een collectie klassieke langspeelplaten in EP formaat (tussen LP en single in). Vermoedelijk was het een soort "All Time Classics" serie, die je als set kon kopen, de platen zaten in een slappe kartonnen hoes met een soort uitvouwblad waarop wat informatie stond. De complete collectie was blijkbaar niet meer verkoopbaar, dus werden de platen per stuk verhandeld.

Het was een voordelige kennismaking met de klassieke muziek voor een middelbare scholier met weinig zakgeld. Ik kocht er een paar, waaronder twee van Chopin, polonaises en wat gemengde stukken als ik me goed herinner.

De kwaliteit bleek wat minder dan gedacht, het leken wel opnamen die ze van oude 78 toeren platen hadden overgenomen. Maar ze brachten het idee wel over, vooral een stukje -Berceuse Op. 57- maakte in zijn nocturne-achtige rust een diepe indruk op mij.

Toen ik later mijn vrouw ontmoette, kwam Chopin weer terug, zij speelde piano en een paar walsen, mazurkas en nocturnes van Chopin stonden op haar repertoire. Daarna heb ik wat meer van zijn werk aangeschaft, waarbij vooral de nocturnes en de ballades prachtig vind.

Je moet de geschiedenis induiken om de sfeer van Chopin's muziek te begrijpen. Polen kende zijn grootse bloei in de zestiende eeuw, toen het naast veel van het huidige Polen ook nog een groot stuk van de Oekraine en de Baltisch staten omvatte.

In de zeventiende eeuw begonnen de problemen toen Oostenrijkers Pruisen, Zweden en Russen probeerden delen van Polen te annexeren. Eind achttiende eeuw was Polen van de kaart geveegd en opgedeeld.

In de negentiende eeuw begon geinspireerd door de Franse Revolutie de nationale beweging voor de Poolse zelfstandigheid, maar met name de Russen onderdrukte iedere vrijheidsdrang genadeloos. Een revolutie in 1830 werd een grote mislukking en een dramatische nederlaag, een feit dat Chopin nog in een van zijn etudes heeft verwerkt. Ook de opstand van 1863 tegen de Russen bracht geen eigen Poolse staat, het zou tot ver in de twintigste eeuw duren voordat Polen uiteindelijk zelfstandig werd, ondanks tegenwerking van een wereldwijde ideologie die het Poolse nationalisme helemaal niet zag zitten.

Chopin bracht zijn jeugd door in Polen en vertrok op zijn 21e naar Parijs om zijn pianocarriere in het toenmalige centrum van cultuur van Europa voort te zetten. De Poolse revolutie van 1830 sneed voor hem de terugweg naar zijn geboorteland definitief af. Het verdriet daarover en de heimwee naar zijn vaderland is in al zijn muziek te horen, zelfs in de wat vrolijkere stukken.

Chopin zette het Poolse muziekidioom op de kaart, hij gebruikte veel themamateriaal en muzikale wendingen uit de Poolse volksmuziek. Een bekende Poolse dansvorm -de Mazurka, dans uit de Mazuren- verspreidde zich als muzikale vorm daardoor over heel Europa om bijvoorbeeld zelfs bij een Spaanse componist als Tarrega op te duiken.

Deze redelijk langzame wals is weliswaar wat formeler van karakter, maar de verleiding is heel groot om hier en daar een beetje A la Mazurka te spelen.